Temel Analiz
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
ORAN ANALİZLERİ UYGULAMASI
X A.Ş. İMKB’de işlem görmektedir. X A.Ş. ‘nin üretim yaptığı sektör beyaz eşya sektörüdür. Şirketin ödenmiş sermayesi 50.000 YTL olup, her biri 1 YTL nominal değerde 50 Bin hisseye bölünmüştür. Şirket ihracat ağırlıklı çalışmaktadır. Kurumun yıl sonu kar hedefi ve kapanış fiyatına göre hesaplanmış verileri şöyledir.
31.12.2005 tarihi itibari ile net kar hedefi ……….150.000 YTL.
31.06.2005 tarihli İMKB kapanış fiyatı ………….49,00 YTL.
31.06.2005 tarihi itibariyle F / K ortalaması………14.24
31.06.2005 tarihi itibariyle sektör F /K ortalaması..11,59
31.06.2005 tarihi itibariyle P / D İMKB ortalaması 3,19
31.06.2005 tarihi itibariyle P / D sektör ortalaması..3,58
Karşılaştırılmalı Özet Bilanço (YTL)
31.12.2004 31.12.2003
I. Dönen Varlıklar 1.285.104 367.683
Hazır Değerler 5.529 3.708
Menkul Kıymetler 153 250
Kısa Vadeli Alacaklar 593.230 172.892
Stoklar 611.303 151.814
Diğer Dönen Varlıklar 75.159 39.109
II. Duran Varlıklar 420.757 237.250
Uzun V.Tic. Alacaklar1. 530 71
Mali Duran Varlıklar 62.898 60.398
Maddi Duran V. (net) 325.142 147.407
Diğer Duran V. 31.187 29.374
AKTİF TOPLAM 1.705.861 604.933
I.Kısa Vadeli Borçlar 938.112 187.814
Finansal Borçlar 286.398 41.006
Ticari Borçlar 410.733 100.661
Diğer K.V.Borçlar 26.058 11.337
II. Uzun Vadeli Borçlar 199.633 6.716
Finansal Borçlar 178.503 —
Ticari Borçlar — —
Diğer U.V.Borçlar 21.130 6.176
III. Özkaynaklar 568.116 410.403
Sermaye 50.000 50.000
Sermaye Taahhütleri — —
Emisyon Primi 232.500 232.500
Yeniden D. Artışı 174.097 67.217
Yedekler 14.049 5.265
Net Dönem Karı 97.470 55.421
PASİF TOPLAM 1.705.861 604.933
Karşılaştırılmalı Özet Gelir Tablosu (YTL)
31.12.2004 31.12.2003
Brüt Satışlar 1.342.506 466.101
Satışlardan İndirimler ( – ) 154.562 9.072
Net Satışlar 1.321.810 457.089
Satışların Maliyeti ( – ) 779.289 275.077
BRÜT SATIŞ KARI 542.521 182.012
Faaliyet Giderleri ( – ) 84.043 42.486
FAALİYET KARI 458.478 139.526
Diğer Faal. Gelir ve Karları 33.619 26.514
Diğer Faal. Gider ve Z. ( – ) 7.614 4.931
Finansman Giderleri ( – ) 303.975 70.130
OLAĞAN K / Z 180.508 90.929
Olağanüstü Gelir ve Karlar 7.113 3.915
Olağanüstü Gider ve Z. ( – ) 26.110 6.086
DÖNEM KARI 161.511 88.758
Ödenecek Vergi ve Y.Y. ( – ) 64.041 33.337
NET DÖNEM KARI 97.470 55.421
Son dönemde işletme varlıklarının % 33.3 ‘ü özkaynak niteliğindeki fonlarla finanse edilirken, varlıkların finansmanında % 55 kısa vadeli borç, % 11.7 oranında da uzun vadeli borç kullanılmaktadır. Dönemler itibariyle işletme varlıklarının finansmanı şöyle gerçekleştirilmiştir:
31.12.2004 31.12.2003
Özkaynaklar 33.3 67.8
Kısa ve U.Vadeli Borç (%) 66.7 32.2
İşletmenin 2003 döneminde toplam varlıklarının %25 ‘ini oluşturan stoklar kalemi, 2004 döneminde %35.8 ‘e çıkmıştır. Bu da borçların ağırlıklı olarak stokların finansmanında kullanıldığını gösterir.
Bir önceki döneme göre hazır değerlerde azalış yaşanmıştır. Bunun nedeni stoklardaki artış ve alacakları tahsilde yaşanan güçlükler olabilir.
Likitide oranlarına baktığımızda oranların yetersiz seviyelerde bulunduğunu ve daha da düştüğünü görüyoruz. Firmanın stoklarını nakde dönüştürmekte güçlükle karşılaşması halinde ödeme güçlüğüne düşmesi kaçınılmazdır.2005 itibariyle cari oranın sektör ortalaması 1,79 dur.
31.12.2004 31.12.2003
Cari Oran 1,36 1,95
Asit Test Oranı 0,63 0,94
Nakit Oranı 0,006 0,0210
Firmanın kaldıraç oranına baktığımızda finansal yapının bozulmakta olduğunu görürüz. Oranın 0,5 ‘in üstünde çıkması borç yükünün tehlike sinyali verdiğini gösterir. Bu oran likitide oranı ile beraber yorumlanırsa şirketin faiz ve ana para taksitlerini ödeyememe riski ile karşılaşacağını ortaya koyar. Çünkü likitide oranının düşük çıkması zaten firmanın nakit sıkıntısı çektiğini ortaya koymaktadır. Faiz ödeme gücü bir önceki döneme göre azalmıştır. Ayrıca sanayi işletmeler için istenen oranın altında bir değer göstermektedir.
31.12.2004 31.12.2003
Kaldıraç Oranı 0,66 0,32
Faiz Ödeme Gücü 1,531 2,26
Firmanın stok devir hızının 2004 dönemi için 3,46 çıkması, bir önceki döneme kıyasla stokların %400 civarında artmasına karşılık, şirketin ürünlerini satmakta zorlanmadığını ortaya koyar.
Karlılık oranlarından özsermaye kazanma gücünün arttığını gözlemliyoruz. Özsermaye karlılığını artıran en önemli neden, bir önceki dönemde özsermayedeki artış oranının net kardaki artış oranının altında kalması olarak ortaya çıkmaktadır. Net kar marjında bir azalma olduğu görülmektedir.
31.12.2004 31.12.2003
ROE 0,17 0,13
Net Kar Marjı 0,073 0,12
Şirketin P /D oranı 31.06.2005 tarihi itibariyle şöyle hesaplanmıştır.
Şirketin toplam hisse senedi sayısı = 50.000 adet
568.116
Defter Değeri = ——————— = 11,362 TL
50.000
49
P / D = ——— = 4,3
11,362
Şirketin P / D oranı İMKB ortalamasından ve sektör ortalamasından fazla çıkmıştır.
97.470
HBK = ——— = 1,949
50.000
49
F / K = ———- = 25
1,949
Bu oranı 2005 hedefleri için hesapladığımızda
HBK= 3 YTL
F / K= 16 çıkmaktadır.
Bu durum İMKB verileriyle kıyaslandığında ve sektör ortalamaları göz önüne alındığında oldukça yüksektir. Bu durumda hisse senedinin piyasa fiyatının pahalı durumda olduğu rahatlıkla söylenebilir.
Sonuçta X şirketinin hisse senedinin yatırıma elverişli olmadığı ortaya çıkar.
SONUÇ
Fiyatı belirleyen faktörler açısından hisse senedinin fiyatını yalnızca temel faktörler belirler. Dolayısıyla temel analizci hisse senedine ilişkin alım satım kararında bulunurken öncelikle ekonomi, sektör ve şirket analizleri yapar. Uygulanan piyasa açısından temel analiz incelememizde temel analizin birincil ve ikincil piyasaların her ikisinde uygulanabileceği sonucu ortaya çıkmaktadır.
Temel analizde üç aşamalı bir yol izlenir. Bu aşamaların sıra ile takip edilmesi ve karar sürecinde her aşamanın birlikte değerlendirilmesi gereklidir. Yapılan çalışmada ekonomik analiz aşamasında temel makro verilerin hisse senedi piyasası ve şirketler için nasıl yorumlanabileceği sorgulanmış, ekonomik analiz için temel olguların değerlendirilmesi ve birbiriyle olan ilişkileri açıklanmaya çalışılmıştır. Ancak bu konu için bazı göstergeler sunulmaya çalışılsa da genellikle ekonomik haberlere konu olan çok genel makro veriler ele alınmıştır. Nitekim bazı parametreler hiç açıklanmamış ya da derine inilmeden diğer parametreler için önemi belirtilmekle yetinilmiştir. Zaten çalışmanın amacı ve kapsamı da bu konunun sınırlarının çok ötesinde kalmaktadır.
Sektör analizinde ele alınan dalgalanmaların, konjonktürel duruma göre değerlendirilmesi gerektiğine, sektörün hayat devresinin ve şirketin sektör içindeki yerinin önemine değinilmiş, sektörel analizin ekonomik analiz ve şirket analizi arasında adeta bir köprü vazifesi gördüğü vurgulanmıştır. Öte yandan sektör analizinin en önemli kısmını oluşturan sektör ortalamalarının ancak şirket verileriyle karşılaştırması neticesinde hayat bulacağı açıklanmıştır.
Şirket analizinde finansal oranların sektör ortalamalarıyla karşılaştırılması ve bu oranları şirket temelinde, sektörde ne anlam ifade ettiği ortaya koyulmuş, oran analizi son bölümde bir örnek uygulamada ele alınmıştır.
Bu üç aşamalı süreç sonucunda temel analizde hisse senedinin esas değeri araştırılmaktadır. Bulunan değerin piyasa fiyatı ile mukayesesi sonucu yatırım kararı verilir. Bu karar orta ve uzun vade için geçerli olmaktadır. Amaç temettü kazancı elde etmektir. Sermaye kazancı temel analiz için ikinci derecede önem arz eder.
Temel analizde bilgilere ulaşmak ve değerlendirmek uzmanlık gerektirir.Mali tabloların yorumlanması, muhasebe uzmanlarınca değerlendirilmesi gerekir. Öte yandan şirket hakkında ortaya çıkan her habere zamanında ulaşılması ve değerlendirilmesi gereklidir. Bu ise sermaye piyasalarının şeffaflığına bağlı olarak zaman ve belli masraflar gerektirir.
Temel analiz yöntemi finansal yapısı sağlam olan şirketlerin seçilmesini kolaylaştırır, piyasa fiyatı ve gerçek fiyatın karşılaştırılması ile kararların alınması sağlanır. Dolayısıyla temel analizde karar sürecinden sonra alım satım zamanı önem kazanır.
Pages: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15